Wie schrijft, Die blijft - De Kracht van Schrijven

Mij wordt regelmatig gevraagd naar de gedachte achter de online coaching- methode Mindful Analysis. Vooral het feit dat er geschreven wordt in plaats van gepraat, roept menige vraag of opgetrokken wenkbrauw op. 

De methode Mindful Analysis is, naast invloeden van diverse mens- en geesteswetenschappen, mede gebaseerd op de waarde van schrijven. 

Daar zijn de afgelopen jaren vele onderzoeken naar gedaan. Ik zet er een paar van op een rijtje:

• Interessant schrijfonderzoek onder studenten is vanaf de jaren ‘80 gedaan door psycholoog James Pennebaker, hoogleraar aan de Universiteit van Texas, die na diverse experimenten met schrijfopdrachten heeft kunnen aantonen dat schrijven over ingrijpende gebeurtenissen en emoties een positief effect heeft op zowel de geestelijke als de lichamelijke gezondheid. Dit als gevolg van een hoge mate van zelfreflectie, creativiteit en bewustzijn dat door de activiteit van het schrijven over emotionele ervaringen wordt bewerkstelligd.

• Het schrijven heeft ook op mensen die rouwen een positief effect: ze piekeren minder en de emotionele eenzaamheid neemt af. Aldus het resultaat van een onderzoek aan de Universiteit Utrecht uit 2009. 

• In 2011 deed de Universiteit van Twente onderzoek naar de effecten van autobiografisch schrijven op depressie. En met succes. Dit in het kader van een nieuwe stroming in de psychologie: de narratieve psychologie. Hierbij staat het levensverhaal van de cliënt, dat hij in dit onderzoek dus ook schrijft, centraal. 

• Gestructureerd schrijven over schokkende ervaringen doet allerlei klachten verminderen, zo wees in de jaren negentig onderzoek aan de Universiteit ven Amsterdam al uit. Clienten waren na vijf schrijfsessies van 45 minuten minder angstig, gespannen, vermoeid en depressief. 

• Aan de Universiteit van Chicago is in 2011 onderzoek gedaan naar de effecten van schrijven op studenten met faalangst. Net even voor een examen konden zijn schrijven over die angst en hun zenuwen. Wat bleek? Hun resultaten verbeterden. Dit heeft te maken met het feit dat de intellectuele capaciteiten als het ware bezet worden door de gevoelens, en als die van te voren weggeschreven worden, kan men zich beter concentreren en kan de ingestudeerde kennis zich beter manifesteren.

In al deze onderzoeken gaat het erom dat de cliënt een tekst schrijft, die verder inhoudelijk niet wordt geanalyseerd. Het gaat puur om de schrijfactiviteit op zichzelf. 

Het schrijven heeft een ordenende en structurerende werking. Door gedachten en gevoelens op te schrijven, geeft je er betekenis aan, maar kun je er ook enige afstand tot nemen. Er ontstaat dus een verhaal, dat meestal afwijkt van wat je eerder in je hoofd had; je creëert dus eigenlijk een nieuwe waarheid, waar je invloed op hebt.

Wil je het ook eens proberen? Mail me vrijblijvend voor een eerste reactie.

Veerkracht

Ken je dat? Van die momenten in je leven, dat je denkt: nu kan ik het echt niet meer aan. Het leven is niet altijd maakbaar, sommige vervelende dingen gebeuren nu eenmaal. Een verbroken relatie, het overlijden van een dierbare, het verliezen van je baan. Niets voor niets staan deze gebeurtenissen in de top 10 van 'Major Life Events', gebeurtenissen die veel stress veroorzaken.

De ene mens kan er beter mee omgaan dan de andere. Sommigen ontwikkelen depressieve gevoelens, boosheid, stress. Anderen ervaren deze gevoelens ook wel, maar weten er toch mee om te gaan en staande te blijven. Vaak wordt na zo'n periode zelfs gezegd, dat men er eigenlijk sterker is uitgekomen.

Want wat gebeurt er nou eigenlijk met je als zo'n situatie optreedt?

Wanneer je een heftige gebeurtenis meemaakt, dan worden vaak je diepste angsten weer wakker geschud. Angsten, waar je mee had leren leven en wellicht had weggestopt, maar die toch wel een belangrijke kern van jezelf vormen. Angsten vanuit je jeugd, je kindertijd, toen je nog afhankelijk was van je ouders of andere belangrijke volwassenen. Je wordt als het ware weer even teruggezet in de tijd; je kan je weer alleen, eenzaam en bang voelen, als een klein kind dat nog niet weet hoe het zichzelf kan verweren, zichzelf staande kan houden. De zekerheden die je als volwassene had opgebouwd blijken uiteindelijk geen zekerheden te zijn. En de grond lijkt onder je voeten weg te zakken...met alle emoties van dien.

Het goede nieuws is, dat je geen kind meer bent, je bent volwassen. Als volwassene kun je beter de afstand bewaren en de situatie overzien. Je hebt het bewustzijn om je innerlijk, je gevoelens en je angsten te onderzoeken. Niet door er voor weg te lopen of ze te ontkennen, dan komen ze als een boemerang weer terug, maar door ze onder de loep te nemen. Wat gebeurt er met me? Waar doet me dit aan denken? Hoe ziet en ervaart het kind in mij deze situatie en welke behoefte had dit kind? Een behoefte waarin wellicht in de jeugd niet is voorzien, en die je nu als volwassene probeert te bevredigen.

De pijn zal er nog steeds zijn, het zijn niet voor niets 'Major Life Events', maar door de dingen van een afstand te bekijken, zal je in staat zijn de emoties niet de overhand te laten nemen. En realiseer je je dat je over veerkracht beschikt, een kracht die je helpt weer op te krabbelen, je zelfvertrouwen op te bouwen, verdriet te verwerken. Je realiseert je dat je niet je angsten en emoties bent, maar veel meer dan dat. De acceptatie van de pijn, het verdriet, de angsten, dat die er mogen zijn en je je er niet tegen hoeft te verzetten, zorgt ervoor dat deze draaglijk worden en zullen vervagen.

En wat als het toch ondraaglijk lijkt? Schrijf het van je af...alleen of onder begeleiding! Kijk anders eens op www.mindfulanalysis.nl.

Psycholoog op afstand?

Vandaag op mijn nieuwe werkplek bij De Compagnie in Rijswijk (een aanrader overigens!) hoorde ik iemand mijn werk omschrijven als 'Psycholoog op afstand'.

Dat vind ik mooi gevonden, het omschrijft heel kort en to-the-point wat ik doe: ik begeleid mensen via online schrijftrajecten bij allerhande vragen en problemen. En het het is waar: online is 'op afstand'.

In elk geval fysiek, want mijn cliënten schrijven in hun eigen tijd, op een voor hen fijne en vertrouwde plek, met behulp van hun eigen mailprogramma. Ze hoeven dus niet te reizen, niet plaats te nemen in een spreekkamer tegenover een psycholoog die ze vragend en geïnteresseerd aankijkt. Ze hoeven zich niet ongemakkelijk te voelen als ze een vraag moeilijk te beantwoorden vinden, niet bang te zijn dat non-verbale signalen onjuist worden geïnterpreteerd. Ze hoeven zich niet te laten afleiden door geuren, beelden, gezichtsuitdrukkingen of andere factoren die niet ter zake doen.

Nee, ze kijken in de spiegel van hun beeldscherm en schrijven in alle rust, in eigen tempo, in eigen tijd en ruimte. Een korte mentale retraite, ondersteund en begeleid door mij: 'de psycholoog op afstand'.

Toch wordt juist deze manier van werken als heel veilig en vertrouwd ervaren. Hoewel fysiek op afstand blijft de psycholoog heel dichtbij de (ervarings)wereld, gevoelens en gedachten van de client. Zonder oordeel, maar uitnodigend, empathisch en aanmoedigend om alles op te schrijven wat er in het hoofd opkomt. Zo kan de client zijn/haar eigen, unieke verhaal structureren, de kluwen gedachten en gevoelens ontwarren en weer grip op het leven krijgen. Verdriet verwerken en weer met volle moed de toekomst tegemoet treden, vaak met concrete plannen en handvatten.

Zo blijkt de 'Psycholoog op afstand' toch heel nabij.

Zelfhulp bij depressie

Uit onderzoek van de Universiteit van Glasgow blijkt dat het voorschrijven van zelfhulpboeken een effectieve behandeling is tegen depressies. Het succes wordt ook toegeschreven aan het feit dat de deelnemers aan het onderzoek gemotiveerd bleven door de 3 sessies met een hulpverlener, die toelichting gaf over hoe de boeken te gebruiken.

Het woord 'Zelfhulp' zegt het eigenlijk al: de meeste mensen zijn blijkbaar heel goed in staat zichzelf te helpen, bij voorkeur begeleid door een hulpverlener. Om op weg geholpen te worden, om aangespoord te worden, om te weten dat iemand zich om hen bekommert? Wie zal het zeggen?

De meeste zelfhulpboeken bestaan uit een deel (psycho-)educatie en vervolgens een groot aantal oefeningen en opdrachten. Opdrachten om zaken op te schrijven, om inzicht te krijgen in gevoelens, gedachten en patronen. Om nieuw gedrag in de praktijk te oefenen, te ervaren en te evalueren.

En dat werkt, ook als dat via internet gebeurt, dat heeft een groot aantal onderzoeken inmiddels wel bewezen. Vooral als er een 'echt' mens, een deskundige en geschoolde professional, dat proces begeleidt. En dat is nou precies wat we bij Mindful Analysis ook doen: een ander begeleiden om, al schrijvend, zichzelf te helpen. Zodat het resultaat ook echt van de persoon zelf is en niet dat van de de Mindful Analyst.

Het feit dat er een 'echt' mens, een professional ook nog, bij het zelfhulp-proces betrokken is, maakt het zo succesvol. Omdat men zich gehoord voelt, vertrouwen en vrijheid ervaart om het zelfhulp-proces te doorlopen. Met de regie in eigen hand kan iemand (weer) de kracht van zichzelf beleven en zelfvertrouwen herwinnen. En dus ook depressieve gevoelens te boven komen.

Duur? Wat is duur?

Maandag jl. was ik dus samen met Mirjam Windrich te zien bij Koffietijd om te vertellen over Mindful Analysis, waarom en hoe het zo goed werkt als methode voor online therapie. Naast de vraag of je dan het non-verbale niet mist (Nee dus), krijgen we ook vaak de vraag of € 300,- voor een week-traject nou niet (te) duur is.

Nu kan ik niet bij anderen in de portemonnee kijken en wil ik een uitgave van € 300,- (ook nog excl. BTW) zeker niet bagatelliseren. Wel zou ik inzichtelijk willen maken waarom wij van mening zijn dat een traject niet (te) duur is.

Stel: je gaat een 'traditioneel' traject volgen bij een coach of psycholoog, omdat er in je leven zaken zijn waar je tegenaan loopt. Over werk, loopbaan, relatie of meer psychische problemen als angsten of depressieve klachten.

Al snel heb je dan een tiental gesprekken van max 1,5 uur, verdeeld over ongeveer 3 à 4 maanden. En kost zo'n traject je, nog afgezien van de reistijd en huiswerkopdrachten, al snel zo'n € 1200,- (excl. BTW), en met een beetje pech het dubbele.

Maar hoe kan dat nou? Hoe kan het dat je in 1 week geholpen kunt zijn, waar andere trajecten maanden voor nodig hebben?

Dat komt door het schrijven. Door jezelf terug te trekken achter je computer met het beeldscherm als spiegel, en je gedachten en gevoelens op te schrijven, kom je tot rust en tot inzichten. Daarbij begeleid en gesteund door een oordeelloze 'ander', die jou niet zal afleiden van je proces, maar je juist op weg helpt, op zoek naar je eigen antwoorden.

Heel snel. En je hoeft er je huis niet eens voor uit. Dus wat is dan duur?

Mindful Analysis avant la lettre

"Het leven wordt achteruit begrepen, 

maar voorwaarts geleefd" 

(Søren Kierkegaard,  Deens Filosoof 1813-1855)

Dit inzicht is bijna 200 jaar oud en nog steeds actueel! Kierkegaard had 2 eeuwen geleden al door, dat een belangrijke bron van kennis in iemands verleden ligt. Dat levenservaring een belangrijke bron is van zelfinzicht en groei.

Het gaat erom in het heden te leven, om te genieten van het 'hier en nu', van opmerkzaam zijn wat het leven je op dit moment te bieden heeft, om alle zintuigen open te zetten. Maar ook om de minder mooie kanten van het bestaan te erkennen en te ondergaan; verdriet, eenzaamheid, verlies etc. Met de kennis, dat emoties (mooie en pijnlijke) weer overgaan, dat je ze niet bent. En vooral ook te weten dat je de keuze hebt om te werken aan de dingen die je waardevol en belangrijk vindt. 

Je levenservaring is daarbij een belangrijke bondgenoot, een wijze en waardevolle bron van kennis over jezelf. Door af en toe eens terug te kijken naar je leven, zowel de mooie als minder prettige momenten, kun je patronen herkennen, krachten van jezelf ontdekken, paden onderzoeken die je hebt ingeslagen, evenals de fouten die je hebt gemaakt. Je verleden kun je niet veranderen, dat hoeft ook niet. Maar je kunt accepteren dat je leven is gelopen zoals het is gelopen, en uit al je ervaringen lessen trekken over je zelf en je toekomst. 

Zodat je je leven voorwaarts leeft! 

Wat gij niet wilt dat een ander geschiedt, doet dat ook u zelve niet

"Waarom zei je nou niks? Je zat daar maar passief iedereen aan te gapen. Terwijl je weet dat ze geen gelijk hebben. Dat doe je nou altijd! Je kunt ook echt helemaal niets! En je haar zat trouwens ook nog eens heel erg stom en je kont is te dik!"

Stel je eens voor, dat je bovenstaande hardop tegen iemand zou zeggen. Die ander kan je partner zijn, een goede vriend, familielid, collega, wie dan ook. Zie je het al voor je? Nee toch?

Toch zeggen velen van ons zulke dingen veelvuldig tegen zich zelf. Met een toon en woordgebruik, die we in het openbaar niet zouden durven bezigen. Het is een aanval, een hamerslag, het heeft niets te maken met positieve feedback of opbouwende kritiek.

"Ja, ik ben nou eenmaal heel kritisch en streng voor mezelf", zo heet dat dan. Met kritisch zijn is niets mis, maar echt constructief kun je deze uitspraken niet noemen. Ze wijzen vooral op een gebrek aan mededogen en liefde voor jezelf . Wat heeft het voor zin om jezelf zo naar beneden te halen, op een wijze die je je ergste vijand niet eens aan zou doen? En een belangrijkere vraag nog: wat kun je doen als je jezelf hierin herkent?

Schrijf eens een brief aan jezelf vanuit het gezichtspunt van een denkbeeldige vriend die jou goed kent, die jou onvoorwaardelijk accepteert zoals je bent. Een 'vriend' die weet, dat niemand perfect is en sterke en zwakkere kanten van anderen accepteert. Die vriendelijk, betrokken en begripvol is.
Wat zou deze 'vriend' je schrijven over de zaken waar jij zelf ontevreden over bent? Welke veranderingen zou de vriend formuleren, vol mededogen en compassie?

Probeer het eens en kijk wat er gebeurt!

Piekeren als Puzzel

Laatst las ik een mooie metafoor over piekeren:

Piekeren is alsof je een puzzel van 1000 stukjes uit je hoofd probeert op te lossen i.p.v. op de tafel voor je.

Al die losse puzzelstukjes in je hoofd veroorzaken chaos, onrust, verwarring en stress. Het overzicht is weg en je hebt het gevoel dat je erin verzuipt.

Niemand (een zeldzame idiot savant daargelaten) is in staat zo'n ingewikkelde mentale taak uit te voeren. En toch besteden veel mensen vele uren per dag of slapeloze nacht aan deze onmogelijke opgave: om alle puzzelstukjes al denkend op de goede plek te leggen.

En hoe complex zo'n mentale taak is, des te eenvoudiger is de oplossing. Want hoe gaat een puzzelaar aan tafel te werk? De stukjes worden gesorteerd, eerst op vorm (recht of niet) en daarna op kleur. Bomen bij bomen, zee bij zee, steen bij steen etc. En zo wordt de enorme berg puzzelstukjes teruggebracht tot kleinere, overzichtelijke eenheden.

Zou dat ook zo bij piekeren gaan? Vast wel! Als je alle onderwerpen en situaties waar je zoal op een dag over piekert eens opschrijft en vervolgens bekijkt of en hoe je ze kunt sorteren. Ik weet zeker dat je dan een aantal thema's tegenkomt; een aantal onderwerpen en/of situaties die steeds weer terugkeren. En zo wordt, net als bij een echte puzzel, de enorme berg zorgen teruggebracht tot een kleiner aantal, overzichtelijke uitdagingen.

Ik wens je heel veel succes!